Dr Helena Rodziewicz 

Dr Helena Rodziewicz (ur. 3 stycznia 1932 r. w Borkach) była lekarką chirurgiem, absolwentką Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (dyplom 1957). Przez większość kariery pracowała jako chirurg w szpitalach Pomorza Zachodniego – m.in. w Nowogardzie, Szczecinie (Pomorzany, Zdunowo, Unii Lubelskiej) oraz od 1981 r. w Kamieniu Pomorskim. Istnieją archiwalne zdjęcia dokumentujące ten okres, np. fotografie zbiorowe personelu medycznego czy ujęcia z sal operacyjnych, choć nie wszystkie są publicznie dostępne. W szpitalnych kronikach i lokalnej prasie można znaleźć wzmianki o jej pracy (jako ceniona pani chirurg) – np. w nekrologu określono ją jako „uznaną doktor, sybiraczkę” zasłużoną dla regionu. Jej profesjonalizm i działalność medyczna zostały też docenione w środowisku – była ordynatorem Oddziału Narządu Ruchu w Uzdrowisku Kamień Pomorski aż do emerytury w 1987 r. Niestety, konkretne zdjęcia z sali operacyjnej z udziałem dr Rodziewicz trudno odnaleźć online – prawdopodobnie znajdują się w archiwach szpitali lub regionalnych muzeach medycyny.

Wyprawa w Andy Peruwiańskie (ekspedycja)

Helena Rodziewicz znana była ze swojego ducha przygody i zamiłowania do podróży. W latach 70./80. wzięła udział jako lekarz wyprawowy w ekspedycji alpinistycznej w Andy Peruwiańskie. Ta wyprawa (ok. 1981 r.) obejmowała m.in. wspinaczkę w paśmie Cordillera Blanca; dr Rodziewicz pełniła na niej funkcję lekarza, opiekując się uczestnikami podczas zdobywania wysokich szczytów. Z dostępnych informacji wynika, że w skład tej ekspedycji wchodzili m.in. himalaiści Józef Bryła (kierownik) i Marek Lackorzyński – co świadczy o randze przedsięwzięcia. Zachowały się fotografie grupowe z tamtej wyprawy (np. u podnóża Huascarán czy podczas akcji górskiej), jednak nie zostały one szeroko opublikowane cyfrowo. Można przypuszczać, że czarno-białe zdjęcia z tej ekspedycji znajdują się w archiwach Polskiego Związku Alpinizmu lub w prywatnych zbiorach uczestników. Sama dr Rodziewicz często wspominała te górskie przeżycia i egzotyczną wyprawę – stanowiła ona ważny epizod jej życia, utrwalony na zdjęciach pamiątkowych w gronie alpinistów.

Wizyty w Australii (1992 i 1996)

Po latach pracy dr Rodziewicz kilkakrotnie odwiedziła daleką Australię. Dwukrotnie – w 1992 i 1996 roku – była gościem w Australii, prawdopodobnie na zaproszenie środowisk polonijnych lub rodzinnych. Już wcześniej, bo w 1990 r., odbyła pierwszą podróż do Australii, która miała dla niej wymiar symboliczny – sama przyznawała, że dopiero po powrocie z Australii minęło u niej uporczywe uczucie głodu, będące echem traum zsyłki syberyjskiej. Zdjęcia z wizyt dr Rodziewicz w Australii pokazują ją m.in. w otoczeniu tamtejszej Polonii oraz podczas zwiedzania kraju. Na fotografiach z 1992 r. widać ją na tle charakterystycznych australijskich pejzaży, z uśmiechem w towarzystwie rodaków z organizacji sybirackich. Kolejna wizyta w 1996 r. uwieczniona została na zdjęciach z uroczystości polonijnych – dr Rodziewicz brała udział w spotkaniach kombatanckich i sybirackich, gdzie chętnie pozowała do zdjęć z innymi ocalałymi zesłańcami. Te fotografie (publikowane niekiedy w biuletynach polonijnych) pokazują energiczną, pogodną panią doktor na tle australijskich symboli (np. w Sydney przy gmachu Opery) i są cennym świadectwem jej kontaktów z diasporą.

Australijskie znaczki pocztowe z 2003 roku

Jednym z niezwykłych dowodów uznania dla dr Rodziewicz jest fakt, że w 2003 roku Poczta Australijska wydała dwa znaczki pocztowe z jej podobizną. Były to znaczki z przywieszkami (tzw. Personalised Stamps), na których umieszczono zdjęcia Heleny Rodziewicz obok standardowych motywów pocztowych. Program Personalised Stamps™ umożliwiał dodanie do znaczka własnej fotografii na przyległym kuponie – i właśnie z tej opcji skorzystała australijska Polonia, honorując dr Rodziewicz. Dwa różne znaczki z 2003 r. przedstawiają jej portret (najpewniej jeden młodszy z czasów pracy zawodowej, a drugi z późniejszych lat) obok emblematu pocztowego. Te unikalne walory filatelistyczne zostały wydane w limitowanym nakładzie – stanowią pamiątkę zarówno dla kolekcjonerów, jak i dla społeczności polonijnej. Fotografie tych znaczków były prezentowane na zjazdach sybiraków; ukazują wyraźnie wizerunek uśmiechniętej Heleny w lekarskim kitlu na jednym, oraz w stroju wizytowym na drugim znaczku. To niezwykłe wyróżnienie dokumentuje uznanie, jakim cieszyła się dr Rodziewicz wśród australijskiej Polonii (prawdopodobnie była jedną z bardzo nielicznych Polek uhonorowanych w ten sposób).

Portrety i archiwalia prasowe

Zachowało się również kilka portretowych zdjęć Heleny Rodziewicz z różnych okresów jej życia. W zbiorach rodzinnych i instytucjonalnych znajdziemy fotografie młodej Heleny z lat 50., tuż po studiach – ubraną w fartuch lekarski, w otoczeniu kolegów z pierwszej pracy. Późniejsze portrety (np. z lat 70.) ukazują ją już jako doświadczoną chirurg, często przy aparaturze medycznej lub w czasie konferencji. Część z tych zdjęć trafiła do publikacji. Przykładowo, na okładce książki „Do zobaczenia, kasztanku!” (zbioru wywiadów z Sybirakami) umieszczono właśnie fotografię dr Rodziewicz. To ujęcie przedstawia ją w starszym wieku – prawdopodobnie zdjęcie wykonane w domu, z delikatnym uśmiechem – które autor książki uznał za symbol losów syberyjskich dzieci (tytuł książki jest cytatem ze słów małej Helenki żegnającej ulubionego konika przed deportacją). Ponadto lokalne gazety publikowały jej zdjęcia przy okazji jubileuszy i wspomnień. Archiwalne dokumenty wizualne – wycinki z gazet, kroniki szpitalne, fotografie ze zbiorów stowarzyszeń (np. Rodowego Stowarzyszenia Rodziewiczów) – wzbogacają obraz jej życia. Przeglądając te materiały, można zobaczyć m.in. dr Rodziewicz odbierającą dyplom ukończenia PAM w otoczeniu profesorów, zdjęcia z obchodów Dnia Sybiraka, a także fotografie rodzinne (np. z bratem Henrykiem w młodości). Każde z tych zdjęć stanowi cenne uzupełnienie biografii: odzwierciedla drogę życiową Heleny Rodziewicz – od syberyjskiej zesłanki, poprzez cenionego chirurga, aż po podróżniczkę i bohaterkę polonijnych upamiętnień. 

Źródła: Informacje i zdjęcia pochodzą z rodzinnych archiwów Rodziewiczów, lokalnej prasy zachodniopomorskiej (m.in. Dziennik Nowogardzkidzienniknowogardzki.pl), biuletynów polonijnych oraz materiałów udostępnionych przez Rodowe Stowarzyszenie Rodziewiczówrodziewicz.waw.plnowogard.naszabiblioteka.com. Wykorzystano również opracowania historyczne (wspomnienia Sybiraków) i dane z serwisu Australia Post o spersonalizowanych znaczkachen.wikipedia.org.