Maria Rodziewiczówna (1864–1944)

Pisarka, ziemianka, patriotka, kobieta niezłomna

Maria Rodziewiczówna to jedna z najbardziej znanych postaci noszących nazwisko Rodziewicz. Urodziła się 2 lutego 1864 roku we wsi Pieniuha na Grodzieńszczyźnie. Jej życie i twórczość to opowieść o odwadze, wierze w wartości narodowe i miłości do polskiej ziemi.

Wychowana w duchu patriotyzmu, od najmłodszych lat doświadczyła skutków represji rosyjskich – jej rodzice zostali zesłani na Syberię za pomoc powstańcom styczniowym. Sama Maria zarządzała majątkiem Hruszowa na Polesiu, a jednocześnie tworzyła — jej debiut literacki nastąpił już w wieku 18 lat. Przez całe życie angażowała się w sprawy społeczne, wspierała okoliczną ludność i promowała kulturę polską na Kresach.

Rodziewiczówna napisała kilkadziesiąt powieści i nowel, z których wiele przeszło do klasyki literatury polskiej. Do jej najważniejszych dzieł należą:
Dewajtis
Lato leśnych ludzi
Wrzos
Między ustami a brzegiem pucharu

Jej powieści ukazywały piękno ojczystej przyrody, siłę polskich tradycji oraz konflikt między dobrem a złem. Była znana z wyrazistych poglądów – reprezentowała światopogląd konserwatywny, patriotyczny i silnie zakorzeniony w wartościach chrześcijańskich.

Nigdy nie wyszła za mąż, a jej życie osobiste było nietuzinkowe – prowadziła gospodarstwo po męsku, angażowała się w działalność społeczną, a wokół jej relacji z bliskimi kobietami narosło wiele interpretacji.

W czasie I wojny światowej pomagała rannym i uchodźcom. W II wojnie została wysiedlona przez Sowietów, a ostatnie lata życia spędziła w biedzie, w Generalnej Guberni. Zmarła 6 listopada 1944 roku w Leonowie, a pochowana została na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Maria Rodziewiczówna to symbol siły kobiet, niezłomnego ducha i głębokiego przywiązania do Polski.

Twórczość Marii Rodziewiczówny
📚 Powieści i nowele (chronologicznie)

1882 – Gama uczuć

1887 – Straszny dziadunio (tłum. niemiecki, czeski 1891)

1889 – Dewajtis (tłum. litewski 1890, niemiecki 1894, angielski 1901; ekranizacja 2023)

1889 – Kwiat lotosu

1889 – Szary proch

1889 – Między ustami a brzegiem pucharu (ekranizacja 1987)

1890 – Ona (tłum. niemiecki 1892)

1890 – Błękitni (tłum. czeski 1895)

1890 – Nowele:

Między ustami a brzegiem pucharu

Farsa panny Heni

Jazon Bobrowski

Pierwsza kula

Nad program

Historia o białym wole

Filantrop

1891 – Obrazki (nowele: Złota dola, Na wigilię, W noc grudniową, Znachor, Myśl, Południca)

1891 – Hrywda

1892 – Czarny bóg

1893 – Anima vilis (tłum. niem., węg. 1899, ang. i czeski 1900)

1893 – Lew w sieci (później pt. Jaskółczym szlakiem)

1893 – Pożary i zgliszcza

1894 – Na fali

1895 – Z głuszy (zbiór nowel)

1895 – Jerychonka

1895 – Ryngraf

1896 – Na wyżynach

1897 – Klejnot

1899 – Kądziel (tłum. ang. 1901, ros. 1904, fr. 1914)

1900 – Barcikowscy

1900 – Gry i zabawy towarzyskie… (encyklopedia gier)

1900 – Magnat

1901 – Nieoswojone ptaki

1903 – Wrzos (ekranizacja 1938)

1903 – Macierz

1904 – Światła (nowele + wyd. 2 uzupełnione)

1905 – Czahary

1906 – Ragnarök

1906 – Joan VIII, 1−12

1908 – Byli i będą

1908 – Rupiecie (zbiór nowel)

1910 – Jaskółczym szlakiem (pierwotnie jako Lew w sieci)

1910 – Kamienie. Ciotka. Wpisany do heroldii

1911 – Atma

1914 – Barbara Tryźnianka

1914 – Czarny chleb (wyd. 3 ok. 1930, zbiór nowel)

1917 – Bajka o głupim Marcinie

1920 – Lato leśnych ludzi

1926 – Niedobitowski z granicznego bastionu (zbiór nowel)

1929 – Florian z Wielkiej Hłuszy (ekranizacja 1938 – Florian)

1931 – Dwie Rady: Rada Narodowa 1915, Rada Koronna 1925

1931 – Gniazdo Białozora

Utwory niedatowane

Pleśń (nowela)

Róże panny Róży (nowelka)

Kozacza dusza (niepublikowana)